|
|
|
|
| Zaterdag 13 januari 2001 werd Henk Ruitenberg voor de tweede keer in zijn politieke carrière verkozen tot voorzitter van een extreem-rechtse partij. Was hij medio jaren negentig nog voorzitter van de CP'86, inmiddels is hij de leider van de NNP. |
Ruitenberg op NNP-vergadering |
Ruitenberg bracht de extreme vleugel van het Nederlandse fascisten-landschap iets waar grote behoefte aan was: enige elementaire bestuurlijke capaciteiten en een vriendelijk gezicht. Het voorzitterschap leek Ruitenberg op het lijf geschreven. In allerhande organisaties heeft hij bestuursfuncties gehad; van de motorclub tot de carnavalsvereniging, van de CP'86 tot de ondernemingsraad in zijn bedrijf. |
| Gezien deze ervaring is het niet verbazingwekkend dat zijn politieke
carrière zeer snel verliep. Dat deze capaciteiten niet voldoende
waren voor een doorslaand succes bemerkte Ruitenberg daarna, door schade
en schande.
CP'86
|
![]() |
Ruitenberg: "Aanvankelijk was er wantrouwen, vanwege mijn
voorkomen. Veel CP'ers dachten dat ik een infiltrant was. Ze dachten: shit,
wat is dat voor kerel. Ze dachten dat ik er uit zou zien als voetbalsupporter."
Er is voldoende werk aan de winkel; behalve de radicalere fase die de partij is ingegaan met het binnenstromen van de JFN-leden is justitie een diepgravend onderzoek gestart naar de partij. In het kader van dit onderzoek zijn er in september 1993 huiszoekingen geweest bij het voltallige partijbestuur. Het kost de partij na deze huiszoekingen de nodige moeite om de structuur weer op poten te zetten. Bovendien wordt voorzitter Wim Wijngaarden getroffen door een hartaanval en moet terugtreden als voorzitter en lijsttrekker voor de kamerverkiezingen van 1994. |
|
Hoe groot het vertouwen in de capaciteiten van Ruitenberg is, blijkt wanneer hij niet alleen de lijsttrekker wordt voor de raadsverkiezingen in Zwolle, maar ook op de lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen wordt gezet. Bovendien wordt hij door het partijbestuur benoemd als opvolger van Wijngaarden en zwaait vanaf het voorjaar 1994 dus de voorzittershamer, amper een jaar nadat hij actief is geworden. De raadsverkiezingen worden een succes voor de CP'86. De partij behaalt
negen zetels in zeven steden. Ook Ruitenberg wordt verkozen in de Zwolse
raad. Twee maanden later lopen de Kamerverkiezingen uit op een grote teleurstelling.
De CP'86 weet, tegen haar eigen verwachtingen in, geen Kamerzetel te behalen.
|
Voorzitter
In de twee jaar dat het CP'86-voorzitterschap van Ruitenberg zal duren is er wel sprake van inzet. Ruitenberg doet er alles aan om van de CP'86 een succesvolle partij te maken. Ondanks veel steun die hij vanuit de partijgelederen krijgt, wordt het hem niet makkelijk gemaakt. Hij ondervindt veel problemen met radicale elementen binnen en buiten zijn partij en komt in conflict met justitie en anti-fascisten. Behalve de steun uit zijn partij is er ook de nodige tegenwerking vanuit de radicalere vleugel, waar Ruitenberg een softe burgerman gevonden wordt. Deze radicale vleugel bestaat met name uit leden en sympathisanten van het ANS, onder aanvoering van de raadsleden Martijn Freling en Stewart Mordaunt (#5). Ruitenberg streeft er naar om deze radicalen hun confronterende presentatie af te leren. Zo weet hij er voor te zorgen dat er bij publieke gelegenheden geen nazistische symbolen of bruine hemden meer gedragen worden: "Vroeger kwamen ze in allerlei vreemde uitrustingen naar de vergaderingen, tegenwoordig trekken ze een overhemdje aan. Tim Mudde, onze secretaris was in het begin een fanatieke skinhead, die heb ik ervan kunnen overtuigen dat je meer bereikt met een fatsoenlijk overhemd. Ik constateer een stijgende lijn." De achterban van Freling en Mordaunt laat zich echter moeilijk de les lezen en blijft provocerend aanwezig (#6). Daarbij worden ze van buiten de partij ondersteund door het ANS en het geroyeerde ex-lid Constant Kusters. Als tweede grote probleem voor Ruitenberg wordt de partij wegens haar radicale racistische standpunten vervolgd door justitie en worden de gemeenteraadsleden van de partij (inclusief Ruitenberg) politiek geïsoleerd. Ruitenberg wordt, als voorzitter, gedagvaard bij het proces tegen de CP'86. De rechtbank veroordeelt hem wegens discriminatie, belediging, aanzetten tot haat en deelname aan een criminele vereniging. Deze veroordeling houdt tot aan de Hoge Raad stand en is de basis van het latere verbod van de CP'86. De veroordeling maakt weinig indruk op Ruitenberg. "De kans dat de CP'86 verboden wordt acht ik nul komma nul. Als de CP'86 verboden wordt, gaat het hele zaakje ondergronds. Dan krijg je Duitse taferelen waarbij die twee akkefietjes met RaRa niets voorstellen." Om justitie te slim af te zijn en een daadwerkelijk verbod te omzeilen doopt de partij zich om in Nationale Volkspartij (NVP), maar in de praktijk blijft de naam CP'86 gehandhaafd. Ook wordt Ruitenberg geconfronteerd met toenemend verzet vanuit anti-fascistische hoek, door hem consequent aangeduid als "gesubsidieerd werkschuw tuig" en "linkse ratten". Amper voorzitter, wordt het eerste partijcongres na de verkiezingen in Lisse door een AFA-actie verstoord. Ook in de regio Zwolle wordt Ruitenberg op de huid gezeten door de lokale AFA- afdeling die met grote regelmaat zorgt dat Ruitenberg en zijn partij negatieve publiciteit krijgen. Dat blijft echter niet zonder gevolgen. Naam en adres van een belangrijke AFA-activist in Zwolle worden in het partijblad van de CP'86 gepubliceerd, waarop een flinke golf van acties tegen de activist volgt. Ruitenberg ontkent echter elke betrokkenheid van zijn partij: "Ik denk dat het een reactie is op zijn vele reacties in de krant. En dat kan van mensen hier in Zwolle zijn die gewoon reageren. Dat kunnen ook andere mensen zijn die niet bij de partij zitten. (...) Wij hebben een goed indicatie van welke mensen regelmatig problemen voor ons opleveren, die problemen met ons maken. En dat was in eerste instantie nog wel eens vaak deze AFA-activist, maar aangezien wij d'r nu zo geleidelijk aan achter komen dat hij harder schreeuwt als dat hij doet, is hij voor ons een eind op de urgentielijst gezakt." Overigens maakt Ruitenberg het zichzelf ook niet gemakkelijk. Het wordt de CP'86 namelijk politiek en justitieel zwaar aangerekend, dat ze haar racistische denkbeelden niet alleen via propagandamateriaal bekend maakt, maar ook verantwoordelijk is voor allerhande ordeverstoringen waaronder verboden demonstraties, bedreigingen van politieke tegenstanders en andere acties. En daar doet Ruitenberg vrolijk aan mee. |
| Beroemd wordt hij met zijn deelname aan een verboden demonstratie in Rijswijk. Bij aankomst op het station wordt Ruitenberg herkend en direct gearresteerd. Hij poogt voor de draaiende camera's middels een warrig betoog over te komen als een onschuldige treinreiziger met een geldig kaartje. Ook bij allerlei andere verboden demonstraties en acties laat Ruitenberg zich zien. | ![]() |
| Uiteindelijk zorgen al deze illegale demonstraties, naast vervolging van de CP'86, ook voor een discussie in de Nederlandse politiek over de vraag hoe dit soort acties moeten worden aangepakt. Burgemeester Franssen van Zwolle poogt deze discussie uiteindelijk te doorbreken door de CP'86 en de CD een demonstratievergunning te geven. Deze beslissing zorgt voor veel commotie en angst; de partijen lopen, onder aanvoering van Janmaat en Ruitenberg, in feeststemming en onder het roepen van allerlei racistische leuzen door het centrum van Zwolle. Wanneer een maand later de burgemeester van Leerdam ook een vergunning geeft aan de twee partijen, loopt de demonstratie volledig uit de hand wanneer een groep tegendemonstranten eerst een groep rechts-extremisten aanvalt en vervolgens de burgemeester met eieren bekogelt. Het Genootschap van Burgemeesters besluit na deze twee demonstraties om extreem-rechts meer ruimte tot demonstreren te geven, maar daar weten de CP'86 en de CD geen gebruik van te maken. Er volgen geen demonstratie-aanvragen meer van de partijen en de politieke discussie over het al of niet toelaten van extreemrechtse demonstraties bloedt dood. |
| Samenwerking
De bovengenoemde demonstraties waren een uitkomst van verregaande samenwerking tussen Janmaats CD en de CP'86 onder Ruitenberg. Ruitenberg streefde deze samenwerking en een eventuele fusie met de CD ook actief na. In de regio Overijssel was er in de loop van 1995 al een innige samenwerking tussen de twee partijen ontstaan. Zo maakte Ruitenberg zich bijvoorbeeld sterk in de strijd van de CD om een openbare vergadering te mogen houden. De partij had daartoe een verzoek ingediend bij het stadhuis in Zwolle. De burgemeester weigerde echter toestemming te geven, waarna Ruitenberg daar vragen over stelde in de raad. Toen dit ook niks opleverde kondigden CD en CP'86 gezamenlijk aan om actie te gaan voeren. Ruitenberg: "Wij van de Nationale Volkspartij / CP'86 hebben inmiddels onze volledige steun toegezegd om met raad en daad de Centrumdemocraten te steunen in dat geen waar men recht op heeft, en zal helpen met alle door mij beschikbare middelen deze bijeenkomst te laten plaatsvinden." Vervolgens ondersteunde Ruitenberg samen met een groep CP'86-skinheads een actie van de CD in Dedemsvaart, waar een vergaderverbod was uitgevaardigd. De hierboven al genoemde Zwolse demonstratie werd ook georganiseerd uit protest tegen het weigeren van vergaderruimte aan de CD.
Tegelijkertijd vonden er ook diverse vergaderingen tussen de twee partijen
plaats om tot verdere samenwerking te komen dan alleen in de regio Overijssel.
De vergaderingen verliepen echter zeer stroef. Uiteindelijk kwam de zaak
in april 1996 bijna rond, maar bleken de onderlinge verschillen te groot
om te overbruggen. Enerzijds wilde de CP'86 niet verder gaan dan het aangaan
van lijstverbindingen, terwijl Janmaat een fusie onder zijn leiding wilde.
Anderzijds was een groot deel van de CP'86-achterban überhaupt niet
gecharmeerd van samenwerking met Janmaat, waardoor een echte samenwerking
op het partijcongres verworpen werd.
|
| Niemand is echt verbaasd wanneer Ruitenberg zich vervolgens aanmeldt
bij de CD en
kringvoorzitter in Overijssel wordt. Hij wordt adviseur van Janmaat, wordt aangesteld voor de buitenlandse contacten en wordt lid van de (werkloze) fusiecommissie. Bovendien wordt hem het lijsttrekkerschap bij de Zwolse raadsverkiezingen in 1998 beloofd. Ruitenberg houdt het echter niet lang genoeg uit en wordt na drie maanden CD-lidmaatschap al weer de partij uitgewerkt door Janmaat. Geen ongebruikelijke gang van zaken bij personen die Janmaat van advies willen dienen. De officiële reden die de CD geeft voor zijn schorsing is zijn contact met "nazi's in Zuid-Afrika, waaronder AWB". Deze beschuldiging is overigens minder absurd dan hij op het eerste gezicht lijkt. Ruitenberg heeft zeer goede contacten met radicale blanke organisaties in Zuid-Afrika, sinds hij eind 1994 een rondreis maakte in dat land en diverse extremistische pro apartheid-organisaties bezocht. De Boerestaat Party benoemde hem tijdens dit bezoek zelfs tot Ereboer (#8). Volksnationalisten Nederland
|

| In de aanloop naar de raadsverkiezingen van 1998, waarbij Ruitenberg
de Rotterdamse lijst aanvoert, start de VNN een geraffineerde propaganda-campagne. Door
middel van slimme, op media-aandacht gerichte acties lukte het om regelmatig
in het nieuws te komen, ondanks een totaal gebrek aan naamsbekendheid en
gebrek aan mensen om een goede verkiezingscampagne te voeren. Met name
een folderactie in een tentenkamp voor uitgeprocedeerde asielzoekers bij
Dwingeloo (#9) en het aankondigen van een demonstratie
voor het uitzetten van de Amsterdamse familie Gümüs (#10)
zorgen voor veel commotie.
Uiteindelijk leiden al deze acties tot niks; de partij behaalt nergens een zetel. Ook de andere deelnemende extreem-rechtse partijen (CD, Nederlands Blok en NVU) weten geen successen te behalen. Alleen het Blok en de CD behouden beiden ternauwernood een raadszetel in respectievelijk Utrecht en Schiedam. Nieuwe Nationale Partij
De NNP probeert zich vanaf haar oprichting niet alleen op het personele
vlak maar ook in haar ideologie van de CP'86 te onderscheiden. Er wordt
consequent op gehamerd dat de partij gematigder is dan de CP'86. Volgens
eigen beweringen zou de extremistische vleugel uit de partij verdwenen
zijn en zou het partijprogramma ook veel minder radicaal zijn. Niks is
echter minder waar. Het partijprogramma is weliswaar opnieuw geschreven,
maar de inhoud is nog precies hetzelfde. Ook de bewering dat de NNP de
gematigde mensen van de CP'86 onderdak meer heeft geboden is slechts uiterlijke
schijn.
|



| In mei 2000 kondigt Egbert Perée aan nog een jaar voorzitter
te willen zijn en er dan mee op te houden. In dat jaar zal de feitelijke
voorzittersfunctie worden waargenomen door Ruitenberg. Het lijkt erop of
de partij hiermee wil uittesten of deze stap strafrechterlijke consequenties
heeft, en dat is niet onterecht. Een maand na het congres vraagt PvdA-kamerlid
Peter Rehwinkel aan de Minister van Justitie of de NNP geen opvolger is
van de CP'86 en niet verboden moet worden. Voordat Minister Korthals kan
antwoorden leiden deze vragen tot curieuze reacties in de NNP. Voorzitter
Perée verklaart niet op de hoogte te zijn van de benoeming van Ruitenberg
tot waarnemend voorzitter en partijwoordvoerder Hendrik Sybrandy zegt dat
Hoogstra en De Boer bewust op de achtergrond worden gehouden om justitie
geen handvatten te geven de NNP aan te pakken. Verder zegt hij dat Ruitenberg
om dezelfde reden formeel nog geen voorzitter is, hoewel hij wel al is
gekozen. Ondanks deze publieke erkenning van Sybrandy zegt Minister Korthals
twee maanden later dat hij de NNP niet als rechtstreekse opvolger van de
CP'86 ziet en dus geen justitieel onderzoek wil.
Daarmee is de weg vrij om het voorzitterschap van Ruitenberg te formaliseren en bij het ledencongres van januari 2001 wordt hij inderdaad benoemd tot voorzitter van de NNP. Met deze benoeming wil Ruitenberg zich opmaken voor nieuwe politieke successen bij de verkiezingen van 2002. Hij heeft al diverse malen aangekondigd weer te willen terugkeren in de (Zwolse?) gemeenteraad. Dat zijn bestuurlijke en politieke ambities een groot bijkomend probleem veroorzaken in de vorm van een mogelijk partijverbod als opvolger van de CP'86 lijkt daarbij niet uit te maken. Mogelijk is Ruitenberg ook de enige in de partij die de partij wil en kan leiden. De jarenlange ervaringen met volstrekt ongeschikte voorzitters als Wijngaarden, Beaux en Perée laten de partij waarschijnlijk geen andere keus. |
![]() |
| Noten |
![]() |