Wim Beaux

Wim Beaux

Maart 2004

Eind januari 2004 maakte de Amsterdammer Wim Beaux bekend de NNP te verlaten en sloot hij zich aan bij de NNP-afsplitsing "Nationale Alliantie". Daarmee begon Beaux aan zijn vijfde extreemrechtse partij sinds hij in 1980 lid werd van de Centrumpartij. In deze 23 jaar is Beaux' politieke carrière allesbehalve over rozen gegaan.

Wim Beaux met rechts Jan Teijn van de Nationale Alliantie

Vlak na de oprichting van de Centrumpartij hoorde Beaux Janmaat spreken op de radio en sloot hij zich aan bij de partij. De eerste jaren stak Beaux' kop niet boven het maaiveld uit. In 1984 kwam het tot een reeks ruzies tussen verschillende kopstukken uit de Centrumpartij en verliet Janmaat de partij om de concurrerende Centrumdemocraten op te richten. Na deze breuk drong Beaux door tot het partijkader en werd bestuurslid van de Centrumpartij. In 1985 deed Beaux mee aan de Provinciale Statenverkiezingen in Flevoland. Dat was niet voor niks, want bij verkiezingen in 1983 en 1984 wist de Centrumpartij in Lelystad en Almere al goede scores te behalen. Ook dit keer had de partij succes en Beaux werd verkozen tot Statenlid. Dit ondanks negatieve publiciteit rond zijn persoon: de politie arresteerde hem pal voor de verkiezingen wegens het overspuiten van verkiezingsposters en verboden wapenbezit.

In 1986 werd Beaux ook gekozen in de gemeenteraad van Almere. Een maand na zijn installatie verklaarde de rechtbank de Centrumpartij echter failliet (#1). Om toch verder te gaan werd de Centrumpartij '86 (CP'86) opgericht en Beaux stapte over. Als gemeenteraadslid wist Beaux zich verder niet echt de geschiedenisboeken in te werken. Het enige dat als opvallend zou kunnen gelden is een verhaal dat hijzelf nog wel eens wil vertellen: in een verhit debat zou hij een glas water naar de burgemeester van Almere hebben gesmeten.
Hij probeerde in 1987 zijn zetel in de Provinciale Staten te prolongeren. Ook dit keer kwam hij in opspraak, nadat hij een aantal ouderen onder valse voorwendselen ondersteunende handtekeningen had afgetroggeld. Dat leverde hem echter geen verkiezingssucces op en hij moest zijn zetel opgeven.
De CP'86 ontwikkelde zich ondertussen allesbehalve voorspoedig. Er waren veel onderlinge twisten en het handelsmerk "Janmaat" van concurrent CD bleek sterker dan de partij verwachtte. In de tweede helft van de jaren ‘80 verdween de CP'86 steeds verder van het toneel, terwijl de Centrumdemocraten (CD) steeds meer leden- en stemmenwinst boekte. In 1989 keerde Janmaat namens de CD terug in de Tweede Kamer, terwijl de CP'86 niet eens meedeed. De partij had rond die tijd nog maar enkele tientallen leden. Verschillende keren werd geprobeerd de twee partijen weer bij elkaar te brengen, maar deze pogingen hadden nooit enig succes.

In 1990 veranderde er het een en ander. Een zeer actieve groep jongeren van het verboden Jongeren Front Nederland werd opgenomen in de CP'86. Deze groep zorgde er ten eerste voor dat de partij veel actiever en groter werd, maar radicaliseerde de partij ook. Steeds vaker waren actieve CP'86-leden te betrappen op nazistische sympathieën.
De CP'86 behaalde enig succes bij de gemeenteraadsverkiezingen in 1990. De concurrerende CD behaalde weliswaar 11 zetels, maar de CP'86 deed het ook aardig en behaalde er vier. Opmerkelijk genoeg kwamen twee van de vier zetels voor rekening van Beaux: hij werd zowel verkozen in Almere als in Amsterdam. Beaux verkoos Amsterdam, waardoor de zetel in Almere onbezet bleef. Een poging om ook weer gekozen te worden tot lid van de Provinciale Staten strandde echter.

Samen met de verjonging van de partij veranderde ook Beaux: hij werd steeds activistischer en radicaler. Dit leverde hem in korte tijd enkele hardhandige confrontaties met de overheid op. In 1990 wilde Beaux samen met Filip de Winter van het Vlaams Blok een persconferentie organiseren tegen een tentoonstelling van de Anne Frankstichting. Beaux stemde in met deze gezamenlijke actie met het Vlaams Blok, op voorwaarde dat de CD er buiten zou worden gehouden. In eerste instantie probeerden ze een persconferentie in het Amsterdamse stadhuis te houden. Dat werd echter door burgemeester Van Thijn verboden. Toen het vervolgens mislukte om een zaal te huren, werd uiteindelijk een persconferentie georganiseerd in het huis van CP'86-secretaris Egbert Perée in Dordrecht. Ook deze persconferentie werd verboden door de burgemeester. De politie greep in toen Filip de Winter met een megafoon een verklaring begon voor te lezen vanuit het slaapkamerraam van Perée: Alle aanwezigen, onder wie Wim Beaux, werden gearresteerd.
Een tweede incident vond plaats in september 1991. Beaux werd bij de Nederlands-Duitse grens gecontroleerd en de douane vond behalve een grote stapel pamfletten voor de CP'86 ook 189 boekjes met de titel 'Het Zündelproces: de Holocaust-leugen achterhaald'. Voor de folders, die een duidelijk racistisch karakter hadden, werd hij later veroordeeld tot drie weken voorwaardelijke celstraf en duizend gulden boete. Voor de boekjes - waarin de Holocaust wordt ontkend - veroordeelde de rechtbank hem niet. Beaux verklaarde namelijk dat deze per ongeluk in zijn auto terecht waren gekomen bij de drukker. De drukker (de huisdrukker van de Duitse extreemrechtse NPD) bevestigde dat verhaal voor de rechtbank. (#2)
Een derde confrontatie betrof de meest ingrijpende: In 1993 werd er bij alle bestuursleden van de CP'86, waaronder Beaux, huiszoeking gedaan door justitie. Dit was de opmaat voor een proces tegen de partij dat in 1995 zou beginnen.

Wim Beaux met zijn Amsterdamse geestverwant Jan Frederiks

In de periode 1993 tot 1996 maakte de CP'86 haar glorietijd door. De partij wist een landelijke structuur van enige omvang van de grond te krijgen, had enkele honderden leden en leek bij de verkiezingen van 1994 (voor de gemeenteraad en de Tweede Kamer) een flink succes te gaan boeken. Ook Beaux investeerde veel in de partij. Hij stampte de kring Amsterdam uit de grond en wist de Amsterdamse leden tot deelname aan een aantal acties te bewegen. De verkiezingen in 1994 verliepen uiteindelijk toch anders dan gehoopt. De diverse extreemrechtse partijen wisten in het totaal 88 gemeenteraadszetels te halen, waarvan negen voor de CP'86. Beaux zelf werd, tot zijn niet geringe teleurstelling, echter niet herkozen in de gemeenteraad. Een tweede teleurstelling was de deelname aan de Tweede Kamerverkiezingen. Beaux was kandidaat en voorspelde dat zijn partij twee zetels zou halen. Dat werden er echter nul. Rond de verkiezingen vonden tal van incidenten plaats. Beaux zelf werd twee keer gearresteerd wegens het verspreiden van racistische propaganda. Bij een van deze arrestaties bleek hij bovendien een wapenstok en een kapmes in zijn auto te hebben liggen. Maar vooral twee incidenten rond de CD zorgden voor het slechte verkiezingsresultaat van extreemrechts: partijleider Janmaat verklaarde voor de camera blij te zijn met het overlijden van PvdA-coryfee Ien Dales. Verder bekende de Amsterdamse fractievoorzitter van de CD voor een verborgen camera verantwoordelijk geweest te zijn voor diverse aanslagen.

Ondanks deze redelijk mislukte verkiezingen ging de CP'86 door met haar activiteiten, maar vond vanaf dat moment steeds vaker politieke tegenstanders op haar pad. In november 1994 werd het partijcongres verstoord door AFA. In 1995 deed de partij diverse pogingen om demonstraties te organiseren. Door tegenacties van AFA en de onwil van de partij om zich aan afspraken te houden werden deze demonstraties echter bijna altijd voorkomen of verboden. Enkele kleine demonstraties, die in het geheim gehouden werden konden echter wel doorgang vinden. Beaux was bij praktisch al deze demonstraties aanwezig, wat bij een verboden demonstratie in Rotterdam leidde tot zijn arrestatie en een zoveelste boete.
Uiteindelijk zorgde de commotie rond al deze demonstraties tot een politieke discussie over het demonstratierecht voor extreemrechts. Daardoor konden de CP'86 en CD in 1996 twee keer legaal demonstreren.

Beaux in actie op stille tocht
voor Pim Fortuyn in Amsterdam

Deze succesjes vielen echter in het niet bij de problemen waarmee de CP'86 inmiddels zat opgescheept. In 1995 was een proces tegen partij en partijbestuur gestart, wat de gedaagden - waaronder Beaux - uiteindelijk een veroordeling en een flinke boete wegens lidmaatschap van een criminele vereniging opleverde. Dat was tot daar aan toe, maar de partij was inmiddels diep verdeeld over een aantal thema's. Aan de ene kant was er een voortgaande discussie of er moest worden samengewerkt of gefuseerd met Janmaats CD en aan de andere kant was er veel interne strijd rond de openlijke nazistische en gewelddadige praktijken van een deel van de CP'86-aanhang.
De discussie over samenwerking met de CD leidde uiteindelijk tot niets. Er bleek met name bij de oude Centrumpartij-leden, waaronder Beaux, teveel oude wrok te bestaan om samen te kunnen werken. Henk Ruitenberg, de CP'86-voorzitter en grote voorstander van de fusie, ging na deze mislukking steeds slechter functioneren. Uiteindelijk trad hij af als voorzitter en werd opgevolgd door Wim Beaux.
Voor de problemen met de nazi's in de partij werd geen oplossing gevonden. Aan de ene kant deden de nazi's de partij veel kwaad door de slechte publiciteit die hun activiteiten opleverden. Aan de andere kant waren ze verantwoordelijk voor het gros van de acties en verrichtten veel werk voor de partij. De discussie bleef voortduren en ontspoorde uiteindelijk in de zomer van 1996. Toen kwamen er foto's in de publiciteit, waarop een aantal CP'86-leden de Hitlergroet brachten. Een van hen, het Rotterdamse raadslid en feitelijk leider van de nazi-vleugel Martijn Freling, werd vervolgens geroyeerd. De ruzie die dit opleverde deed de partij uiteindelijk scheuren. De nazi's wisten de CP'86 in handen te houden, terwijl de anderen, waaronder Beaux, verder gingen in de Volksnationalisten Nederland (VNN). Ook van deze partij werd Beaux voorzitter.

De nazistische restanten van de CP'86 raakten na de scheuring snel in verval. De partij implodeerde en werd uiteindelijk in 1998 verboden. Ook voor de andere extreemrechtse partijen CD, VNN en Nederlands Blok was 1998 een rampjaar. De verkiezingen voor de Tweede Kamer en de gemeenteraden zorgden dat alle zetels, op twee raadszetels na (#3), verloren gingen.
De VNN haalde dus ook geen enkele zetel, ondanks een strategie waarbij de partij met acties de krant en televisie probeerde te halen. Zo kondigde Beaux twee demonstraties in Amsterdam aan, die allebei verboden werden. Verder overviel een aantal partijleden een tentenkamp van vluchtelingen bij Dwingeloo en was een VNN-delegatie demonstratief aanwezig op een antiracisme-bijeenkomst in Amsterdam. Beaux was bij beide acties aanwezig (#4). Deze activiteiten baatten echter niet: de partij haalde dus geen zetel.
Deze VNN-episode had voor Beaux nog een staartje. Hij werd, als partijvoorzitter, gedagvaard wegens racistische publicaties op de Internetsite van de partij. Dit leverde hem en een mede- bestuurslid in eerste instantie een maand celstraf op. Daarmee waren zij de eerste personen die in Nederland werden veroordeeld wegens racisme op Internet. In hoger beroep werden zij echter vrijgesproken, omdat niet aangetoond kon worden dat zijzelf de teksten op Internet hadden gezet.

Ondanks het tegenvallende verkiezingsresultaat van 1998 ging de partij wel door, zij het onder een andere naam: de Nieuwe Nationale Partij (NNP). Aanleiding voor de naamsverandering was een vervelende erfenis uit het verleden: het gevaar dat de VNN aangemerkt kon worden als opvolger van de verboden CP'86. Daarmee zouden de partij en de bestuursleden zich namelijk strafbaar maken. Het doorlopende voorzitterschap van Beaux in de CP'86 en de VNN zorgde voor extra bewijslast in die richting. Het oude CP'86-kader verdween dan ook toen een bestuur werd gevormd voor de nieuwe NNP. Het oude VNN (én CP'86)-kader bleef echter wel actief in de partij. Beaux werd verantwoordelijk voor de partijwinkel en voor de Noord-Hollandse afdeling. Hij bezocht bijna alle NNP-activiteiten en toen het verkiezingsjaar 2002 aanbrak probeerde hij de partij in Amsterdam van de grond te krijgen. Hij organiseerde twee vergaderingen voor NNP-leden. De tweede vergadering, vlak voor de verkiezingen, werd echter verstoord door antifascisten, die al het propagandamateriaal van de partij meenamen. Ook bij deze gemeenteraadsverkiezingen wist de NNP nauwelijks succes te behalen. Alleen in de Rotterdamse deelraad Feijenoord kreeg de partij twee zetels. Beaux haalde in Amsterdam 764 stemmen, te weinig voor een zetel. Het geringe succes werd door de NNP'ers vooral geweten aan de opkomst van Pim Fortuyn. De partij vond het moeilijk om een koers te bepalen ten aanzien van de opkomst van Leefbaar Nederland. Moesten ze samenwerken, infiltreren of een eigen, radicale koers, varen? De partij kwam hier niet echt uit, maar besloot onder andere vanwege de concurrentie van de LPF om niet aan de parlementsverkiezingen mee te doen. Voor Beaux stond het daardoor als een paal boven water: "Natuurlijk stemmen wij op de LPF". De moord op Fortuyn kwam dan ook hard aan bij Beaux en de NNP. De partij probeerde nog wel enig profijt te behalen uit de woede onder Fortuyn-aanhangers: een flinke NNP-delegatie met spandoek en vlaggen drong zich op aan de stille tocht die Fortuyn-aanhangers in Amsterdam hielden. Beaux speelde een prominente rol bij deze actie, die bepaald niet in goede aarde viel bij de organisatoren van de herdenking. Voor de rest bleef de NNP echter moeite houden met de veranderende verhoudingen in het post-Fortuyntijdperk. De toegenomen sympathie voor harde anti-buitenlanderstandpunten wist de partij niet om te zetten in enig succes.

Wim Beaux en Jan Teijn

Uiteindelijk leek zich een oplossing aan te dienen uit de Fortuyn-hoek. De NNP ging in 2003 steeds meer toenadering zoeken tot NieuwRechts. NNP-voorzitter Florens van der Kooi werd zelfs fractie-medewerker van NieuwRechts-voorzitter Michiel Smit. Beaux leek in eerste instantie in te stemmen met deze toenadering: Toen Michiel Smit in november 2003 een toespraak hield op een Vlaams Blok-bijeenkomst werd hij vergezeld door een groepje aanhangers van NieuwRechts en de NNP, waaronder Beaux.
Ruim een maand later verliet Beaux de NNP samen met twee andere kaderleden uit Noord-Holland (Peter van Egmond en Ton Steemers). Volgens Beaux was met name het waardeloze optreden van het bestuur reden om de partij vaarwel te zeggen. Maar behalve dit excuus is er alle reden om aan te nemen dat er ook ideologische verschillen bestonden. Beaux staat bekend als iemand met antisemitische ideeën en ook Peter van Egmond is in het verleden betrapt op anti-Joodse uitspraken. Dit botste met de verdere toenadering tot NieuwRechts.
NieuwRechts heeft in het eerste jaar van haar bestaan namelijk een - op zijn zachtst gezegd - zwalkende koers gevoerd wat haar opvattingen over joden betreft. Een deel van de achterban bestaat uit uitgesproken Israël-apologeten, terwijl er ook een aantal antisemieten in zitten. Dit leverde vanzelfsprekend verhitte discussies op. Verder was ook een deel van de NNP-achterban niet gecharmeerd van de pro-Israëlische en pro-Joodse standpunten van NieuwRechts, hetgeen voor onrust in de partij zorgde. Inmiddels stelde NieuwRechts dat ze als partij geen mening over Joden of Israël had. Vanuit het extreemrechtse circuit blijft echter gevonden worden dat NieuwRechts te pro-Joods is, niet in de laatste plaats vanwege de deelname van mensen van de Joodse Defensie Liga aan twee demonstraties van NieuwRechts.
In zijn verklaring voor zijn afscheid van de NNP en de overstap naar de Nationale Alliantie (#5) legt Beaux de nadruk op het "Eigen Volk Eerst-standpunt" dat hij bij de Nationale Alliantie terug heeft gevonden. Dat lijkt een duidelijke verwijzing naar de toenadering van de NNP tot het "pro-Joodse" NieuwRechts. Vooral ook omdat de kopstukken en actieve achterban van de Nationale Alliantie zich de laatste tijd in woord en kader als jodenhaters hebben laten kennen.

Of de Nationale Alliantie een succes wordt of niet is moeilijk te zeggen. Aan Beaux zal dit echter niet liggen: hij is ondanks zijn leeftijd (73) nog steeds een van de actieve rechts-extremisten in Nederland en is van plan zich nu voor dit nieuwe partijtje in te zetten.

terug naar personen

Noten:

(#1) - De Centrumpartij vervalste bij de Gemeenteraadsverkiezingen van 1986 handtekeningen om deel te kunnen nemen. Een aantal gedupeerden spande een rechtszaak aan. De Centrumpartij werd veroordeeld tot het betalen van 57.000 gulden schadevergoeding. Dat betaalde de partij niet, waarop het faillissement werd aangevraagd.
(#2) - In 1993 werd er huiszoeking gedaan bij de in 1998 overleden partijvoorzitter Wim Wijngaarden. Bij hem worden de drukplaten en negatieven van het bewuste boekje gevonden, wat doet vermoeden dat de CP'86 - en dus Beaux ook - meer wist van het boekje.
(#3) - In Schiedam haalt de CD nog een zetel en in Utrecht het Nederlands Blok. Het Blok verliest haar laatste zetel echter in 2000, bij gemeentelijke herindelingsverkiezingen. Het Schiedamse CD-raadslid laat al snel niets meer van zich horen, waarmee de CD feitelijk ook uit de gemeenteraden verdwenen is. Beaux zelf deed in Amsterdam mee, maar behaalde slechts 413 stemmen en dus geen zetel.
(#4) - Vlak voor de verkiezingen wil de VNN nog een demonstratie houden tegen het drugsgebruik van Martijn Freling, lijsttrekker van de concurrerende CP'86 in Rotterdam. Deze actie wordt verboden. Wanneer er toch een aantal VNN-leden opduikt, vallen er enkele arrestaties, waaronder Beaux.
(#5) - De Nationale Alliantie is onlangs opgericht door Jan Teijn. Teijn is als deelraadslid voor de NNP in Rotterdam-Feijenoord gekozen, maar verliet de partij na ruzie met voorzitter Florens van der Kooi. Inmiddels heeft de nazi en antisemiet Virginia Kapic zich bij de partij aangesloten als een soort partij-ideologe. Daarnaast zijn ook de voormalige leiders van Stormfront Nederland, Remy Hoven en Olivier Oomen, actief.